Muziek van de Balkan: een introductie
De tijden dat socialistische jongeren in West-Europa volksdansen van de Balkan leerden lijken voorgoed voorbij te zijn. Het is moeilijk voor te stellen dat er in Amsterdam een Joegoslavisch Huis was waar elke avond werd gegeten, gedanst en gezongen.
Maar de laatste jaren is er weer belangstelling voor muziek uit het Oosten; van Balkanswing tot Russendisco en Zigeunernachten in Paradiso . Nogal logisch: na de kilte van genres zoals techno, snakken velen naar muziek met warmte en gevoel.
Muziek uit het Oosten is niet altijd even toegankelijk, simpelweg door de andere ritmes. In het Westen zijn de twee-, drie- en vierkwartsmaten gebruikelijk. De driekwartsmaat is bijvoorbeeld de maat voor de wals. Een zeven-achtste maat van de Balkan klinkt voor Westerse oren vreemd en onharmonieus.
Maar voor wie een beetje zijn best doet, kan er een wereld opengaan. Een kennismaking kan de muziek van Shantel zijn. Deze Duitse DJ heeft muziek verzameld en bewerkt. De combinatie van Oost en West zorgt voor een goede introductie. De klank is vaak Oosters, terwijl de ritmes meer bij het Westen aansluiten.
Shantel, Disko partizani http://www.youtube.com/watch?v=nnb-Bgm4TPE&feature=fvsr
Bij een verdere kennismaking kan een uitgangspunt zijn: van dichtbij naar ver, van West naar Oost, in de praktijk: van Wenen naar Istanboel.
Want voorbij Wenen begint de Oriënt, wordt wel gezegd. Muziek van de Balkan kan inderdaad al in de Oostenrijkse provincie Burgenland worden gevonden. De Kroatische minderheid (die daar al eeuwen woont) daar heeft haar muziek en dans meegenomen. De muziek is wat temperament betreft soms wel oosters, maar Turkse invloed is er verder nauwelijks. Wel is Venetiaanse invloed te ontdekken; de mandoline uit Venetië speelt een belangrijke rol in de muziek van de Kroatische kustgebieden.
Kroatische muziek in Burgenland : http://www.youtube.com/watch?v=sI1Vi6fmIhs&feature=related
Ook grote delen van Griekenland zijn Venetiaans geweest. De muziek van Korfoe lijkt daardoor verrassend veel op die uit Kroatië.
Muziek van Korfoe: http://www.youtube.com/watch?v=dIwsbQPRq6Q&feature=related
Maar als je de kustgebieden en eilanden verlaat, verandert de muziek. In het Griekse binnenland is geen Venetiaanse aanwezigheid geweest en heeft de Turkse bezetting lang geduurd. Met de boot is het een korte oversteek van Korfoe naar de bergachtige provincie Epiros. Maar muzikaal gezien is het een andere wereld. De klanken zijn snerpender, het ritme is niet langer westers.
Dans uit Epiros http://www.youtube.com/watch?v=oYKmnMwvJ_g
Verder naar het oosten liggen de staat Macedonië en de Griekse en Bulgaarse provincies met dezelfde naam. Een klassieker uit het gebied is Makedonsko devojce (Macedonisch meisje).
Makedonsko devojce http://www.youtube.com/watch?v=DpyYiuOt088&feature=related
Op weg naar Istanboel kom je door Thracië, dat een Grieks, een Bulgaars en een Turks deel heeft. Invloeden uit de drie culturen zijn duidelijk te horen.
Muziek uit Thracië http://www.youtube.com/watch?v=bVEV2y3e0nM&feature=related
In Istanboel vinden we uiteindelijk de bron van wat muziek van de Balkan zijn eigen klank geeft.
http://www.youtube.com/watch?v=_jBh1tElY6A&feature=related
